(Recensie integraal overgenomen uit Het Streekblad, Zoetermeer)


Afwijkend en toch zo gewoon

Het Streekblad zal de komende tijd in haar krant speciale aandacht schenken aan een aantal Zoetermeerse schrijvers. In onze eigen stad is er namelijk genoeg literair talent te vinden. Deze keer staat het boek Afwijkend en toch zo gewoon, geschreven door Sarah Morton (pseudoniem), een jonge vrouw met autisme, centraal.



Sarah (21) schreef het boek over haar jeugdjaren, vanaf haar babytijd tot haar achttiende. "In het boek staat mijn omgang met autisme centraal en worden de gevolgen hiervan actief besproken." Wat maakt mensen met autisme anders? "Er bestaat geen 'standaard autist', aldus Sarah. "Mijn oriëntatievermogen is bijvoorbeeld zwakker. Ook heb ik een sterkere neiging tot fixatie en lijk ik vaak afwezig, iets dat al vanaf mijn jonge jaren werd verward met ongeïnteresseerdheid. Voor mij zijn het hebben van interesse en dit uiterlijk tonen twee verschillende dingen."
De diagnose autisme werd bij Sarah al op haar zesde jaar gesteld. Zij kwam er langzaam achter hoe de buitenwereld tegen haar aankeek en haar schooltijd werd een tijd vol angstige strubbelingen. "Ik verwachtte dat de overgang van de gewone basisschool naar het speciale onderwijs een verademing zou zijn", aldus Sarah. "In plaats daarvan kreeg ik te maken met leerkrachten die mij niet probeerden te helpen maar schreeuwen en mij in de problemen brachten. Het is een enorme misvatting om te denken dat het in het speciaal onderwijs vanzelfsprekend goed gaat. Een ander voorbeeld is het vervoer per taxibus. Gehandicapten die veel te lang in de kou zitten omdat de taxibus te laat is, schreeuwende en scheldende chauffeurs en gepest onderling. Het erge is dat je als gehandicapte afhankelijk bent van dit soort mensen, en geen kant op kan."
Ook grappige en mooie momenten werden in het boek opgenomen. "De bezoeken aan mijn opa en oma bijvoorbeeld", aldus Sarah. "Dat was enorm fijn omdat ik me daar helemaal thuis voelde." Sarah klom met behulp van haar begeleidster uit het dal en deze begeleidster moedigde haar tevens aan bij het schrijven van het boek. "Men kan zich vaak al nauwelijks de wereld van een kind inbeelden, laat staan die van een autistisch kind", aldus Sarah. "Autisten voelen zich vaak niet begrepen en het leek mij mooi om mensen inzicht te geven in mijn verleden. Een niet-autist kan wel een invoelend boek over autisme schrijven, maar het blijft de inleving van een ander. Mijn boek is van binnenuit geschreven en het bied de lezer dus ook een unieke kans om opvoedkundige problemen te bekijken vanuit het oogpunt van een autist. Mijn problemen zijn echter ook te herkennen voor iemand zonder een handicap. Meer scholieren voelen zich slecht op school en hun passieve gedrag wordt te vaak als onwil gezien. In veel van dit soort gevallen is het: lesboek open en doorwerken."
Bij het begeleiden van gehandicapten is het helaas vaak zo dat er wordt bepaald wat goed voor hen is zonder dat er naar een mening wordt gevraagd. Er wordt puur vanuit de eigen denkbeelden besloten en er wordt geen rekening gehouden met de gevoelens van de ander. Ik hoop met mijn boek de lezer eens flink door elkaar te schudden. Ik hoop bovendien dat zij de gebeurtenissen in het boek kunnen meebeleven en dat bij hen het besef groeit dat de mening van een kind, normaal of 'anders' ook telt. Een kind moet een stem kunnen hebben. Ik zelf heb ondanks alles toch een zinvol leven kunnen opbouwen. Hieraan, en aan het schrijven van mijn boek heb ik een hoopvol gevoel overgehouden.
Voor iemand met autisme is het extra moeilijk om een boek te schrijven waarin mensen zonder autisme voorkomen. "Je moet je heel goed inleven in de mensen die geen autisme hebben", aldus Sarah. "Je moet jouw autistische belevingswereld natuurlijk niet op dit soort romanfiguren projecteren, dat staat raar."
Sarah Morton heeft eerder in het Streekblad gestaan In december kwam namelijk tevens haar boek Collision, De catastrofe uit. Dit boek speelt zich af in het speciale onderwijs, en vertelt het verhaal over de gebeurtenissen rondom Luka, een fijne lerares tussen vervelende leerkrachten die plotsklaps uit het leven van Sarah verdwijnt.
Het boek Afwijkend en toch zo gewoon is via diverse wegen te verkrijgen. U kunt het in uw reguliere boekhandel vinden maar ook via www.bol.com en www.aristosbv.com.